Menu Close

โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก

โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก (Hemifacial Spasm)

รศ.นพ.สมศักดิ์ เทียมเก่า   อายุรแพทย์ประสาทวิทยา

บางครั้งเรามีอาการกระตุกของเปลือกตาและมุมปากเป็นๆหายๆ มีความสงสัยว่าเกิดอะไรขึ้น จะเป็นอัมพาตหรือไม่ต้องไปฉีดโบทูไลนุมทอกซิน (Botulinum toxin,Botox) หรือไม่เมื่อไปพบแพทย์ แพทย์บอกว่าเป็น “โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก (Hemifacial spasm)” แพทย์แนะนำให้ผ่าตัดจึงจะหายขาดเกิดความกังวลใจอย่างมากกลัวว่าผ่าตัดแล้วจะเกิดผลแทรกซ้อน (ผลข้างเคียง) เราลองมาติดตามทำความเข้าใจกับโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกว่าคืออะไร และรักษาอย่างไร

โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกคืออะไร?

โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก คือ โรคที่มีอาการกระตุกขึ้นเองที่กล้ามเนื้อใบหน้าข้างใดข้างหนึ่งซึ่งเลี้ยงโดยเส้นประสาทสมองคู่ที่ 7 ที่มาเลี้ยงบริเวณใบหน้า

ลักษณะอาการสำคัญของโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกเป็นอย่างไร?

โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก มีลักษณะที่สำคัญคือ มีการกระตุกเกร็งของกล้ามเนื้อใบหน้าข้างใดข้างหนึ่ง อาการกระตุกมักมาเป็นกลุ่มๆไม่สม่ำเสมอ ไม่เป็นจังหวะ หรืออาจมีการกระตุกแล้วเกร็งร่วมด้วยก็ได้การกระตุกมักเป็น ๆ หาย ๆ เป็นเรื้อรังไม่หายขาดผู้ป่วยบางรายอาจได้ยินเสียงกึ๊ก ๆ ในหูขณะที่ใบหน้ากระตุกซึ่งเกิดจากการเกร็งของกล้ามเนื้อ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีการกระตุกที่กล้ามเนื้อรอบตาก่อนซึ่งคล้ายกับตาเขม่น (อ่านเพิ่มเติมในบทความเรื่อง ใบหน้ากระตุก) แต่ไม่หายไปเป็น ๆ หาย ๆ ตลอดวัน และเมื่อเป็นมากขึ้นอาการจะเป็นถี่ขึ้นเรื่อย ๆ บางรายเป็นมากจนตาปิดสนิทเมื่อกล้ามเนื้อรอบตากระตุกรุนแรง

อะไรคือสาเหตุการเกิดโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก?

อาจแบ่งสาเหตุของโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่

  1. กลุ่มที่ไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งพบในผู้ป่วยส่วนใหญ่
  2. กลุ่มที่ทราบสาเหตุ ซึ่งอาจเกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือดเนื้องอกและก้อนต่าง ๆ ในสมองไปกดเส้นประสาทสมองคู่ที่ 7 หรือมีโรคหรือความเสียหายต่อเส้นประสาทสมองคู่ที่ 7 จากสาเหตุต่าง ๆ เช่น จากอุบัติเหตุที่ศีรษะ เป็นต้น

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกมีอะไรบ้าง?

ความจริงแล้วไม่มีปัจจัยเสี่ยงใดที่ทำให้เกิดโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก โรคนี้พบบ่อยขึ้นในผู้สูงอายุพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชายประมาณ 2 เท่า และพบในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงได้สูงขึ้นกว่าคนความดันโลหิตปกติ

ปัจจัยอะไรบ้างที่ทำให้การกระตุกเป็นมากขึ้น?

สามารถแบ่งปัจจัยที่กระตุ้นทำให้การกระตุกของใบหน้าเป็นมากขึ้น เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่

  1. ภาวะความเครียดทางจิตใจ เช่น ความเครียด ความกังวลมาก ความหงุดหงิด โมโห เป็นต้น
  2. ความเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อใบหน้า เช่น การยิ้ม การพูด การใช้สายตามากเกินไป เป็นต้น นอกจากนี้ยังพบว่า การออกสังคมหรือการอยู่ในที่ชุมชนแออัด ทำให้การกระตุกเป็นมากขึ้นด้วย

การรักษาโรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีกมีวิธีใดบ้าง?

แนวทางในการรักษาโรคนี้ แบ่งออกเป็น 2 วิธีดังนี้

  1. การรักษาด้วยยา และการรักษาโดยไม่ผ่าตัด เช่น การรักษาด้วยยารับประทาน และ/หรือ การฉีดยาโบทูไลนุม ทอกซิน วิธีนี้มีข้อดีคือ ผู้ป่วยไม่ต้องรับความเสี่ยงจากการผ่าตัด แต่ข้อด้อย คือ อาการกระตุกจะไม่หายขาด ผู้ป่วยจะต้องมารับการรักษาอย่างต่อเนื่อง เพื่อบรรเทาอาการ
  2. การรักษาด้วยการผ่าตัด เช่น การผ่าตัดสมองแบบส่องกล้องขยาย เพื่อจัดการให้หลอดเลือดและเส้นประสาทใบหน้าที่เป็นสาเหตุให้อยู่ในที่ที่เหมาะสม ไม่กดเบียดกัน (Micro vascular decompression) เป็นต้น วิธีนี้มีข้อดีคือ ผู้ป่วยมักจะหายจากอาการกระตุกโดยเด็ด ขาด แต่มีข้อเสียคือ อาจมีผลแทรกซ้อนจากการผ่าตัด เช่น หูหนวก และ/หรือ กล้ามเนื้อใบ หน้าอ่อนแรง เป็นต้น
Posted in โรคใบหน้ากระตุกครึ่งซีก

บทความที่เกี่ยวข้อง